Hôi của – Một biểu hiện lệch lạc nhân cách

 


Mạnh ai nấy “hôi” bia – Ảnh: Tuổi trẻ 

“Hôi của” là hành vi lấy cắp đồ công khai của người khác do nhiều người thực hiện cùng lúc, xảy ra khi người bị nạn không đủ khả năng bảo vệ tài sản của mình trước số đông nhiều người. Mặc dù bị dư luận xã hội lên án gay gắt nhưng hành vi đáng xấu hổ này vẫn liên tiếp xảy ra trong thời gian qua.

Một số người dân chia sẻ: “Tôi thấy hành vi này rất đáng xấu hổ và không tốt. Khi người khác bị nạn thì mình phải giúp, chứ tại sao mình lại đi hôi của”. Một người khác nêu ý kiến: “Sau khi các mạng xã hội, báo chí, truyền hình phản ánh những hành vi lệch chuẩn như vậy, tôi thấy ý thức của nhiều người có vẻ tốt lên”.

Nghe các ý kiến tại đây:

Đó là ý kiến của một số người dân trước thực trạng thời gian qua, trên địa bàn cả nước đã xảy ra nhiều trường hợp lợi dụng các vụ tai nạn giao thông để “hôi của”. Hậu quả từ tai nạn giao thông đã khiến không ít người phải chịu cảnh mất mát, nhưng điều đáng buồn là không ít kẻ lợi dụng lúc người khác gặp nạn để kiếm chác bằng hành động đáng phê phán này.

4h sáng ngày 4/12/2013, xe tải chở bia do tài xế Hồ Kim Hậu (30 tuổi, quê Bình Định) điều khiển không may gặp nạn tại khu vực vòng xoay Tam Hiệp, TP Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai, trên xe chở khoảng 1.500 thùng bia Tiger. Sau sự cố toàn bộ số bia này bị đổ tràn xuống đường. Thay vì giúp người gặp nạn, người dân lại đổ xô “hôi bia”, trước sự xót xa, van xin và bất lực của tài xế Hậu. Đây là vụ “hôi của” điển hình, gây chấn động cộng đồng nhất từ trước đến nay, làm dấy lên lo ngại về trình trạng xuống cấp, lệch lạc đạo đức của một bộ phận người tham gia giao thông. Không chỉ gây rúng động dư luận trong nước suốt thời điểm này, vụ “hôi bia” còn khiến nhiều người nước ngoài bàng hoàng, ngạc nhiên trước lối suy nghĩ và cách ứng xử của một bộ phận người dân Việt Nam.

Tối ngày 9/12 (tức 5 ngày sau khi xảy ra vụ việc), Đài truyền hình Nga RenTV đã đăng tải một bản tin về vụ “hôi bia” kỳ lạ này. Bản tin với tiêu đề “Biển bia” đã phản ánh: “Ở Việt Nam, đau khổ chỉ dành cho 1 người, còn cả đám đông những người rình cơ hội kiếm chác đã xông vào lấy đi các lon bia. Khi những két bia bị đổ ào xuống từ một chiếc xe tải gặp sự cố, những người đi đường đi chậm lại rồi xông vào hôi. Cái gì anh đánh rơi coi như là đã mất”. Chắc chắn rằng, với bản tin thời sự này, hành động “hôi bia” của một bộ phận người dân đã vô tình khiến hình ảnh của Việt Nam trở nên xấu xí hơn trong mắt bạn bè quốc tế.

Trước đó không lâu, một vụ “hôi bia” khác cũng đã xảy ra trên địa bàn TPHCM khiến nhiều người cảm thấy hổ thẹn thay. Theo đó, vào ngày 2/7, xe tải do tài xế Phạm Viết Sơn cầm lái chở đầy bia chai nhãn hiệu Saigon đỏ lưu thông trên quốc lộ 1A. Khi đi đến P.Tân Thới Nhất, Q.12, TP.HCM) do tài xế điều khiển xe với tốc độ khá cao đã khiến nhiều két bia đổ xuống đường. Trong lúc tài xế chưa kịp thu dọn lại hàng hóa thì hàng chục người đi đường bất chấp những mảnh vỡ thủy tinh mang bao tải lao vào “hôi của” chỉ để…mang về uống!

Dư luận cũng một phen “dậy sóng” trước một vụ “hôi của” khác không kém phần xót xa xảy ra tại TP Quy Nhơn, tỉnh Bình Định ngày 1/11/2016. Xe tải chở đầy hàng từ TP.HCM đến một siêu thị tại thành phố Quy Nhơn, khi đi qua Quốc lộ 1 (đoạn thuộc khu phố 1, phường Ghềnh Ráng) thì bốc cháy. Sau khi ngọn lửa tắt, hàng chục người dân đã lao vào “hôi của” trên xe. Bất lực trước việc xe tải bị cháy, hàng hóa bị hư hại, người dân lao vào lấy, tài xế Lê Tấn Duy (ở xã Hòa Xuân Tây, huyện Đông Hòa, tỉnh Phú Yên) đã khóc và đề nghị người dân không lấy hàng nhưng đành…bó tay! Một số người chứng kiến bức xúc, yêu cầu những người “hôi của” trả lại tài sản cho tài xế nhưng cũng không thành.

Một tài xế (xin được giấu tên) – nạn nhân của một trường hợp bị “hôi của” chia sẻ: “Xe tôi chở hàng thì cái bạt bị rách, nên thùng bể ra, tôi cũng không đề phòng kịp nên mấy tấn hàng đổ hết xuống đường. Đây là hàng công ty nên mất 1 tấn là sẽ bị đi tù. Tôi đi từ trên xuống dưới năn nỉ người dân đừng lấy nhưng mà họ vẫn hốt về nhà”.

Một tài xế nói:

“Hôi của”, “hôi bia” chưa đủ, còn có cả “hôi tiền”, “hôi điện thoại” của người bị tai nạn giao thông. Vào tối ngày 22/10/2013, ông Lê Thanh Hải (50 tuổi, ngụ phường Quang Vinh, TP Biên Hòa, Đồng Nai) đi xe máy chở con gái 16 tuổi trên đường Đồng Khởi (đoạn qua phường Tân Hiệp, TP Biên Hòa) thì bất ngờ va chạm với một xe máy khác đi ngược chiều. Vụ va chạm khiến cả ba người bị thương và bất tỉnh. Trong lúc đó, một xấp tiền 500 ngàn bị văng ra đường. Thấy vậy nhiều người đi đường đã lao vào nhặt. Ngoài tiền, chiếc điện thoại của nạn nhân cũng bị cuỗm mất.

Người dân đi “hôi dầu” khi xe bị lật

Đó mới chỉ là bốn trong số rất nhiều vụ việc “hôi của” đã xảy ra trong suốt thời gian vừa qua trên cả nước. Hầu như đa phần trong các vụ “hôi của”, người dân không hề mảy may nghĩ đến sự thiệt hại về tài sản của khổ chủ. Họ chỉ biết là làm sao mình “hôi của” được càng nhiều càng tốt, họ đi “hôi của” của người khác, thỏa mãn trước sự thiệt hại về vật chất của người khác mà không hề có chút cảm thương với họ. Đây là dấu hiệu thể hiện sự vô tâm quá mức, và hơn thế nữa nó thể hiện sự xuống cấp trầm trọng về ý thức trong một bộ phận không nhỏ của cộng đồng.

Nói về thực trạng “hôi của” trong thời gian qua, anh Trần Kiêm Hạ – tác giả của quyển sách Cuộc đời sau tay lái – được xem là quyển sách gối đầu giường của anh em tài xế, chia sẻ: “Hôi của đã ăn sâu vào tiềm thức của một số người nào đó rồi, chỉ cần có cơ hội là nó bộc phát. Tuỳ theo trình độ, nhận thức của người sống ở khu vực đó. Người tài xế không ai giàu mà đi làm cả, họ làm công việc là kiếm đồng lương thôi. Nên khi chẳng may xảy ra sự cố thì trước hết tài xế của mình phải đồng cảm, chia sẻ và giúp nhau, không nên lợi dụng cơ hội mà đi hôi của của bạn, rất mong mọi người bớt đi lòng tham của mình đi”.

Anh Trần Kiêm Hạ chia sẻ:

Đi tìm nguyên nhân lý giải cho hiện tượng này, có thể thấy, nguyên nhân đầu tiên và quan trọng nhất chính là do ý thức của một bộ phận người dân chưa tốt. Đó là những cá nhân luôn chỉ biết sống ích kỷ và tư lợi, lợi dụng lúc khó khăn hoạn nạn của người khác để kiếm chác, làm giàu cho chính bản thân mình, dù đó đôi khi là những món hàng nhỏ nhặt như bia, dưa hấu, nhãn hay dầu nhớt… nhưng vì tính ích kỷ và sự tham lam vốn có, những người đó vẫn sẵn sàng “hôi của” để chiếm lợi phẩm riêng cho mình. Hành động trên thực sự đã đánh giá bản chất của con người, nó cũng gây nên nhiều hậu quả với mức độ nghiêm trọng khác nhau mà chúng ta không thể lường trước được.

NSƯT Kim Xuân đã từng rất bức xúc và lên án hành vi thiếu văn minh này: “Hôi của là hành động rất đáng xấu hổ. Nhiều bà mẹ chở con đi học mà vẫn cố hôi mấy thùng bia. Vậy những em nhỏ sẽ nghĩ sao về hình ảnh của mẹ mình khi đó…”

NSƯT Kim Xuân nói:

“Hôi của” của một bộ phận người dân phần lớn do họ suy nghĩ một cách giản đơn. Đó là sai lệch về đạo đức, đồng thời còn là biểu hiện tâm lý đám đông thường “ăn theo”, “tát nước theo mưa”. Hành vi “hôi của” này đã có dấu hiệu vi phạm pháp luật khi công nhiên chiếm đoạt tài sản của người khác và tùy mức độ của hành vi có thể bị xử phạt hành chính hoặc xử lý hình sự. Nhưng thực tế, bản thân những người “hôi của” này không biết mình đang có những việc làm sai trái (sai cả mặt chuẩn mực đạo đức cũng như quy định của pháp luật).

Chia sẻ quan điểm của mình, TS Vũ Anh Tuấn, giám đốc Trung tâm nghiên cứu giao thông vận tải Việt Đức – Trường Đại học Việt Đức cho biết: “Hành vi hôi của là không tốt rồi, nguyên tắc là của ai thì người ấy dùng, không phải của mình thì mình phải đem trả, người ta bị nạn không giúp đỡ mà còn hôi của, tôi cho rằng đây là một hành vi vô văn hoá. Một xã hội văn minh, an toàn, đáng sống là một xã hội khi mà chúng ta tôn trọng quyền sở hữu của người người khác. Tôi cho rằng đây là vấn đề báo động trong xã hội, nó không đơn giản đâu, chúng ta rất mất thời gian và cần có công tác truyền thông, giáo dục, chúng ta cần phải làm một cách tổng lực thì mới được”.

TS Vũ Anh Tuấn cho biết:

Đáng lẽ, khi thấy người dân gặp hoạn nạn, mọi người phải chung tay giúp đỡ, nhưng nhiều người lại lợi dụng cơ hội này để “kiếm ăn”. Đây là những hành động cần phải lên án. Hành vi của những người này chủ yếu là tự phát, họ không ý thức được việc tuân thủ pháp luật nên đã thực hiện hành vi trái pháp luật. Nếu những vụ việc như vậy không được xử lý nghiêm để giáo dục, răn đe thì trong tương lai sẽ còn nhiều vụ việc đáng buồn hơn nữa.

Ứng xử thiếu văn hóa là một biểu hiện rõ rệt của một bộ phận người đã “hôi của” và bị xã hội lên án mạnh mẽ. “Hôi của” cũng là một biểu hiện thường thấy nhất trong chuỗi hành vi thiếu văn hóa như dửng dưng vô cảm, tùy tiện vô nguyên tắc. Thế nhưng, “hôi của” thường chỉ bị lên án mạnh mẽ bởi đạo đức xã hội, chứ chưa bị xử lý nghiêm bằng pháp luật. Cho nên, khi gặp điều kiện là hành vi “vô tổ chức” này của một bộ phận lại trỗi dậy. “Hôi của”, theo các chuyên gia tâm lý, không chỉ thể hiện sự “xấu xí” mà còn là biểu hiện của tâm lý tiểu nông, tiểu kỷ. Họ “hôi của” trong những vụ tai nạn cũng bởi tâm lý đám đông, người khác lấy được, mình cũng phải cố kiếm không thì… thiệt.

Thực tế, không chỉ riêng tại Việt Nam, mà tình trạng “hôi của” đã được báo động ở không ít quốc gia trên thế giới. Sau khi cơn bão Katrina ập đến Mỹ, “bão hôi của” cũng làm đau đầu các nhà chức trách ở đất nước này. Gần đây nhất là năm 2010, vụ động đất 8,8 độ richter ở Chile đã cướp đi sinh mạng của gần một nghìn người. Tuy nhiên, cùng với thiệt hại về người, đất nước này còn phải đối mặt với nạn cướp bóc, “hôi của” tràn lan sau động đất. Những nhà nghiên cứu văn hóa, xã hội đến nay vẫ đang trăn trở với câu hỏi vì đâu mà người dân bất chấp tính mạng, bất chấp liêm xỉ, bỏ qua tình người để “hôi của” của người bị nạn? Và điều đáng lo ngại là nhiều người “hôi của” tỏ ra coi thường tính mạng, liều lĩnh nhảy vào tranh cướp giữa đám đông, bất chấp nguy hiểm cho chính bản thân mình.

Quả thực, văn hóa, lối sống, ý thức, đạo đức của một bộ phận người trong xã hội hiện nay phải được nhìn nhận lại. Tâm lý hám của còn tồn tại trong số đông. Thay đổi thực trạng trên không chỉ ngày một ngày hai mà là cả một quá trình. Chúng ta nên có những cách tiếp cận vấn đề một cách nhẹ nhàng, dễ đi vào lòng người để họ thấy được đó là hành vi xấu, bị lên án và tẩy chay mạnh mẽ, đừng để đất nước đang trên đà phát triển, tình người trong hoạn nạn lại bị… cài số lùi.

Trên thực tế, vẫn chưa có một chế tài hay một hình thức nào ngay lập tức xỏa bó được bệnh hám của. Tuy vậy, chúng ta có thể thay đổi bằng các hình thức giáo dục để cải thiện nhận thức của mỗi người. Nhân rộng những những gương tốt, những câu chuyện về hiệp sỹ đường phố, bởi đó sẽ là “đốm sáng” làm ấm lòng những con nguời có tâm để hy vọng vào tình người trong xã hội, để làm thay đổi nhận thức và văn hoá cho cộng đồng.

Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền cũng cần được nâng cao hơn trong thời gian tới, cần khai thác thế mạnh của các phương tiện truyền thông để giúp mọi người hiểu rõ, có thái độ phù hợp cũng như có những hành vi ứng xử đúng đắn, hợp với chuẩn mực xã hội. Muốn lấp đầy khoảng trống về sự vô cảm của mỗi người thì cần phải được hướng dẫn, giáo dục, tuyên truyền một cách thường xuyên, liên tục, bài bản. Và hơn hết, bản thân mỗi người hãy là một “tế bào” nhỏ, có ích đóng góp để xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn.

Theo:vovgiaothong

Leave a Response